گربههاي سالخورده نيز مانند صاحبان پيرشان ميتوانند به نوعي بيماري الزايمر مبتلا شوند.اما يك رژيم سالم، تحريك مغزي و همراهي ميتواند خطر اين بيماري ناتوانكننده را كاهش دهد.
بيماري آلزايمر، علت اصلي فراموشي در سالمندان است و در سراسر جهان ۱۲ميليون نفر گرفتار آن هستند. تجمع غيرعادي پلاكهايي از جنس پروتئين هايي به نام آميلوييد در مغز بيماران مبتلا، مانع از پردازش پيامها در مغز ميشود.
گان مور زماني كه در گربه هشت سالهاس علائم پيري را مشاهده كرد، به فكر تحقيق در اين زمينه افتاد و پس از تحقيق به همراه پژوهشگراني از اسكاتلند و كاليفرنيا دريافت پروتئيينهايي مشابه آنچه در مغز انسانها تجمع ميكند، در مغز گربههاي مسن نيز پلاك به وجود ميآورد.
در اين تحقيق، آزمايشهاي خاصي روي مغز گربههاي مرده انجام گرفت.
اين محقق گمان دارد كه ديگر حيوانات، از جمله سگ نيز ميتوانند دچار آلزايمر و ديگر شكلهاي فراموشي شوند.
تنها در انگلستان ۹ميليون گربه خانگي وجود دارد كه حدود يك سوم آنها پير هستند.
اكثر گربهها زماني كه به هفت سالگي ميرسند، نسبتا سالمند و در سن ۱۲ سالگي كاملا سالخورده محسوب ميشوند.
"گان مور" كه متخصص گربه است، گربههايي را كه بالاي ۲۰سال دارند مرتب ميبيند اما به قرار اطلاع او، مسنترين گربه ۳۲سال عمر كرده است.
او ميگويد كوتاهتر بودن عمر گربه نسبت به عمر انسان به پژوهشگران امكان ميدهد كه با سرعت بيشتري آثار رژيم غذايي، فشار خون بالا و داروهاي تجويز شده در اثناي بيماري را روي آنها ارزيابي كنند.
وسایل مورد نیاز برای نگهداری از بچه گربه
...شما باید برای بچه گربه نوزاد خود وسایل خاصی را تهیه کنید که که در پایین به آنها اشاره شده است :
مهم ترین وسیله ای که شما باید برای بچه گربه خود تهیه کنید جای خواب است . بچه گربه های نوزاد مدت زیادی را به خوابیدن اختصاص می دهند ، بنابراین شما باید برای آنها جای خوابی راحت و گرم فراهم کنید.
اتاقی که جای خواب را در آن قرار می دهید باید گرم باشد زیرا بچه گربه های نوزاد نمی توانند سرما را تحمل کنند.
دیگر لوازمی که بچه گربه ها به آنها نیاز دارند اینها هستند :
- پتو و حوله برای گرم نگه داشتن بچه گربه
- غذای مخصوص بچه گربه
- اسباب بازی های نرم
بعد از گذشت چند هفته بچه گربه شما این موارد هم احتیاج خواهد داشت :
- ظرف خاک
- خاک گربه
- ظرف آب و غذا
- اسباب بازی
سلامت بچه گربه
شما باید بچه گربه تان را به صورت منظم نزد دامپزشک ببرید . دامپزشک بچه گربه شما را معاینه می کند تا مطمئن شود دارای بیماری و یا انگل نیست . یک بچه گربه نوزاد تا سن ۸ تا ۹ هفتگی به واکسن نیاز ندارد .
روش نگهداری از بچه گربه ها در ۳ هفته اول تولد
غذا دادن به بچه گربه
در صورتی که مادر بچه گربه ها در کنار آنها حضور دارد شما نباید به آنها غذای بدهید ، ولی اگر مادر آنها در جای دیگری باشد مسئولیت غذا دادن به بچه را باید شما بر عهده بگیرید .
برای بچه گربه خود KMR ( جایگزین شیر مخصوص حیوانات خانگی ) تهیه کنید و با توجه به راهنمایی موجود بر روی جلد محصول آن را به پت خود بدهید . غذای مخصوص بچه گربه ها با غذای گربه ها بالغ تفاوت دارد زیرا فرمول آن دارای مقدار زیادی چربی و پروتئین است .
غذای استفاده شده باید به آسانی هضم شود و دارای مواد مغذی بسیاری باشد . توصیه می شود به بچه گربه تان غذای مرطوب بدهید زیرا هضم آن آسان تر است . بچه گربه های نوزاد تا سن ۸ هفتگی قادر به خوردن غذای خشک نیستند .
به بچه گربه خود ۱۰ تا ۱۲ بار در ۲۴ ساعت و یا هر دو ساعت یکبار غذا دهید . به بچه گربه شیر گاو ندهید زیرا موجب اسهال و سوءهاضمه می شود .
دندان های بچه گربه از ۲ هفتگی به بعد شروع به رشد می کنند . شما می توانید از ۳ هفتگی به او آموزش دهید که چگونه در ظرف غذا بخورد .
دفع
بچه گربه های نوزاد بدون کمک شما یا مادرشان قادر به انجام عمل دفع نیستند
. مادر بچه گربه ها با لیسیدن مقعد آنها به مدفوع کردنشان کمک می کند . شما باید با استفاده از یک پارچه مرطوب شکم و مقعد بچه گربه را مالش دهید تا بتوانند مدفوع کنند
بچه گربه نوزاد قادر به استفاده از ظرف خاک نیست و شما باید پس از ادرار کردن او زمین را تمیز کنید .
بازی و فعالیت
هفته های اول برای کنترل رفتار بچه گربه تان بهترین موقع است . در صورتی که گربه در کنار مادر و خواهر و برادرانش باشد با آنها بازی کرده و یاد می گیرد چگونه اجتماعی رفتار کند.
در صورتی که بچه گربه شما تنهاست شما باید ساعاتی از روز را به در آغوش گرفتن و نوازش کردن او اختصاص دهید تا به شما علاقه مند شود .
بچه گربه از ۲ تا ۳ هفتگی می تواند بایستد و راه برود و از ۳ تا ۴ هفتگی شروع به بازی می کند .
ادامه مطلب
برای مشاهده متن کامل به ادامه مطلب بروید.
بخش هایی از وصیت نامهء منحصربه فرد و تکان دهندهء اینگرید نیوکرک ، ریاست کل پتا (بزرگ ترین گروه حمایت از حقوق حیوانات در سطح جهان)
* به عنوان کسی که بخشی از عمر خود را وقف کمک به حیوانات زجرکشیده و آزار دیده در سراسر دنیا کرده ، و همیشه برای اشاعهء فرهنگ حمایت از حقوق حیوانات تلاش کرده ، دوست دارم تا بعد از مرگم از بقایای جسم من نیز ، در همین راستا استفاده شود. اگر چه مسئولین وقت پتا ، در مورد نحوهء استفاده از جسم من تصمیم گیری خواهند کرد ، اما پیشنهادات من به ترتیب ذیل می باشند:
1- گوشت جسمم را از جسد من جدا کنید و در ملاء عام ، کباب کنید! بگذارید بوی گوشت سوخته فضا را پر کند تا همه بدانند بین بوی گوشت سوختهء انسان و گوشت سوختهء یک حیوان ، تفاوتی نیست. و اینکه ما نیازی به خوردن جسد نداریم.
2- پوست جسدم را (یا حداقل بخشی از پوست جسدم را) جدا کنید و با آن مصنوعات تولیدی از چرم بسازید ، مثل کیف یا چکمه! بگذارید دنیا بداند و لمس کند که میان چرم یک حیوان و یک انسان ، تفاوت چندانی نیست! بخشی از پوستم را هر سال در مقابل نمایشگاه سالانهء چرم هندوستان ، به نمایش بگذارید. همان نمایشگاهی که اجساد گاوهای نکون بختی که به بدترین شکل ممکن سلاخی می شوند ، در آنجا به نمایش گذاشته میشود.
3- یکبار در دوران کودکی در بازاری بومی در دهلی ، دوره گردانی را دیدم که پاهای قطع شدهء فیل ها ، پایه هایی برای چترهای بزرگ آفتاب گیر ساخته بودند. پای من را قطع کنید و با آن هم پایه ای برای چتر بسازید ! بلکه با دیدن آن این حقیقت برای همگان تداعی شود که میان جسد یک حیوان و یک انسان ، تفاوت چندانی نیست اگر قرار باشد از اجساد ، به عنوان دکوراسیون منزل استفاده کنیم !
4- یکی از چشمانم را از حدقه خارج کنید ، بر روی پایه ای نصب کنید و برای دفتر نمایندگی حفاظت از محیط زیست ایالات متحدهء آمریکا بفرستید ، تا بدانند که پتا حتی بعد از مرگ من ، چشم از این نهاد برنخواهد داشت و به رسوایی آنها ادامه خواهد داد تا روزیکه بلاخره دست از آزمایش بر روی حیوانات بردارند!
5- انگشت اشارهء من را از جسمم جدا کنید و برای Kenneth Feld ، ریاست سیرک Ringling Bros (بزرگ ترین سیرک ایالات متحده) ، یا برای موزهء سیرک بفرستید ، تا نشانی باشد به یادوارهء میلیون ها شیر ، خرس ، ببر و دیگر حیواناتی که در کودکی از خانواده هایشان در آفریقا یا هند دزدیده شدند و تحت شکنجه های مختلف در سیرک ها قرار گرفتند تا ملعبه ای باشند برای تفریح بشر.
6- کبدم را از جسدم خارج کنید ، آن را پر کنید و در سرتاسر یا بخش هایی از فرانسه در مقابل رستوران ها بگردانید تا عوام بدانند که شکنجهء غازها برای تولید کبد چرب ، عملی زشت و غیراخلاقی است.
http://www.peta.org/features/Ingrid-Newkirks-Unique-Will.aspx
- سگ خود را مقابل یک میز روی زمین بنشانید. جایزه را به او نشان داده و آن را روی میز رها کنید. نگاه سگ را دنبال کنید. آیا او متوجه شده که جایزه روی میز است و یا زیر میز دنبال آن می گردد؟
2- یک بند بلند و نسبتا پهن را به دور جایزه ببندید. جایزه را زیر تخت و یا زیر جسمی که سگ شما نتواند زیر آن برود پنهان کنید. به سگ نشان دهید که با کشیدن بند می توان جایزه را بیرون کشید. دوباره جایزه را پنهان کنید. آیا او می تواند کار شما را تکرار کند؟
3- دو صندلی را به شکل خوابیده و روبروی هم روی زمین بگذارید. جایزه را در مربع خالی ایجاد شده قرار دهید حالا بین صندلی ها فاصله خیلی کمی ایجاد کنید. آیا سگ شما تشخیص میدهد که این مسیر مارپیچ او را به جایزه میرساند و یا صرفا کوتاه ترین راه ( فاصله خیلی کم بین صندلی ها ) را انتخاب کرده و جایزه را از دست می دهد؟
4- این روش نیاز به یک مانیتور ویژه دارد اما اساس آن به این شکل است. سگ یاد میگیرد که با لمس مانیتور (انتخاب یک تصویر بخصوص در مقابل تصویر دیگر) جایزه می گیرد. سپس به جای تصویر جایزه دار، تصویر دیگری جایگزین می شود. آیا او از روش حذفی استفاده کرده و از لمس تصویر بی جایزه خود داری کرده و تصویر جدید را انتخاب می کند؟
5 - جایزه را به سگ نشان داده و در مقابل چشم او آن را پنهان کنید. سپس سگ را بیرون برده و پس از چند دقیقه باز گردانید. در این فاصله تعدادی جایزه دیگر برای منحرف کردن او در جاهای مختلف قرار داهید. آیا او محل اختفای جایزه را به خاطر می آورد؟
6- جایزه را زیر یک قوطی پنهان کنید. آیا او متوجه آن می شود و جایزه را پیدا می کند و یا تصور می کند که جایزه نا پدید شده است؟
کلیه حیواناتی که به عنوان همدم انسان در منزل نگهداری می شوند را حیوانات خانگی به شمار می آورند. حیوانات خانگی را می تواند در دو گروه حیوانات خانگی متداول (Traditional Pet)(شامل: سگ، گربه، پرندگان زینتی و ماهیان آکواریومی) و حیوانات خانگی غیر متداول (Exotic pets) (شامل: خرگوش، همستر، لاک پشت، ایگوآنا، انواع مار، موش سوری، میمون، جوجه تیغی و ..) تقسیم نمود. حیوانات خانگی غیر متداول در واقع حیوانات وحشی و یا آزمایشگاهی هستند که به دلیل ظاهر جذاب و یا گاهی متفاوت بودن در منزل نگهداری می شوند. امروزه نگهداری از برخی حیوانات خانگی غیر متداول مانند لاک پشت، خرگوش، جوجه تیغی، همستر و ایگوآنا در ایران و در بیشتر نقاط جهان متداول شده است به گونه ای که اغلب تولید کنندگان محصولات حیوانات خانگی نیز لوازم و خوراکیهای مخصوص این حیوانات را نیز تولید نموده اند. از آنجایی که نگهداری از هر نوع حیوان خانگی نیازمند رعایت شرایط نگهداری و نوع تغذیه خاص میباشد توصیه میشود که پیش از تهیه هر حیوان خانگی با دامپزشک مشورت نمائید تا اطلاعات کاملی در مورد تغذیه و بیماریها و مراقبتهای لازم کسب نمایید. حیوانات خانگی غیر متداول نیازمند نگهداری و تغذیه خاص خود هستند و تغذیه آنها مانند انسان و یا سایر حیوانات خانگی می تواند صدمات جبران ناپذیری به سلامتی آنها وارد نماید. به همین دلیل حتماً در صورت نگهداری از آنها اطلاعات کامل را از دامپزشک مطالبه نمائید.
تاريخچه دامپزشكي در جهان
علم دامپزشكي با عبور انسان نخستين از حالت شكارچي به كشاورز متولدشد.همزمان با رواج اهلي كردن حيوانات , دامپزشكي اهميت بيشتري يافت.دامپزشكان نيز همانند پزشكان از زمانهاي بسيار طولاني مورد احترام مردم قرار داشتند.
در لوح حمورابي (2200 سال قبل از ميلاد) ارزش كار فردي كه به معالجه گاو وساير حيوانات مي پرداخته تعيين نموده است.بعد از سقوط امپراطوري روم و تا حدود قرن سيزدهم ميلادي , اسناد كلي راجع به دامپزشكي وجود دارد. در قرون وسطي و اعراب اطلاعاتي را در مورد دامپزشكي از هند و ايران كسب نمودند.
كلود بورگلا (1779 – 1702 ) مطالعات فراواني بر روي اسب انجام داد و دائره المعارف جالبي راجع به آن به رشته تحرير در آورد. بورگلا باهمكاري آلمبرت , مالشرب , ولتر , ديدرو و تورگو اولين مدرسه دامپزشكي را در شهر ليون فرانسه تاسيس نمودند.با موافقت لوئي پانزدهم ,شوراي دولتي پادشاهي قانون تاسيس مدارس دامپزشكي را در تاريخ 4 اوت 1761 تصويب نمود و در تاريخ 10 ژانويه 1762 اولين مدرسه دامپزشكي در دنيا افتتاح شد.
در سال 1766 مدرسه دامپزشكي ديگري در مزون آلفورت ( پاريس ) تاسيس شد. سپس تا قبل از سال 1800 به طور متوالي مدارس دامپزشكي در وين , تورين , كپنهاك , پادوآ , هانور , لايپزيك , بولونيا , ناپل , برلين , مونيخ , ميلان , لندن و مادريد تاسيس شدند.
دامپزشكي همگام با پزشكي پيشرفت نموده و روشها و تكنيكهاي مورد استفاده خود را بصورت مشترك با آن بدست آورده است.دامپزشكي در واقع در تقاطع راه پزشكي و كشاورزي قرار گرفته و در روابط ميان انسان و حيوان نقش مهمي را ايفا مي كند
دامپزشكي كهن:
مسئوليت پرورش و درمان بيماريهاي حيواناتي چون اسب،گاو، گوسفند ، شتر، سگ، و پرندگان به عهده دامپزشكان بوده است و دامپزشكان بدين جهت داراي مقامي ارجمند و با ارزش بوده اند. علاوه بر اين چون اسب در ارتش ايران باستان نقش بسيار ارزنده و مهمي داشته است ، لذا دامپزشكاني كه عهده دار تربيت و پرورش و همچنين درمان بيماريهاي آنها بوده اند، داراي مقامي بسيار والا بوده است. چنانكه رئيس اداره دامپزشكي ارتش در زمان داريوش داراي مقام سپهبدي و فرماندهي دسته سواره نظام بوده است.
فن دامپزشكي در حدود 500 سال بعد از ميلاد مسيح در ايران به صورت علمي و كلاسيك در آمده است.بايد توجه داشت هدف از تربيت مدرسه دامپزشكي در آن زمان درمان اسبان ارتش بوده است لذا احتياج به داشتن افراد متخصص و كاردان زياد بوده و دامپزشكان در آن زمان به نگارش كتبي تحت عناوين پرورش اسب , فن سواركاري , درمان بعضي از بيماريهاي غير عفوني و عفوني و چگونگي استفاده از اسب در جنگ اقدام نموده اند.
در ايران قديم پزشكي و دامپزشكي يكي بود و درزمان ساسانيان به تدريج دامپزشكي به صورت تخصصي از پزشكي در آمده است و به عنوان حرفه تا حدي استقلال يافت ولي باز اساس پزشكي و دامپزشكي يكي بود .
مهمترين وظيفه دامپزشك درايران بعد از اسلام درمان و جلوگيري از بيماري اسبان بود كه از دو جنبه جهاد و انجام فريضه حج اهميت فوق العاده داشت. در ايران در تمام سده هاي بعد از اسلام دامپزشكي در مدارس و جايگاههاي خاصي تدريس مي شد. پس از اين آموزش ها جهت صدور اجازه كار آزمون اصلي از دامپزشكان گرفته مي شد چنانكه در ساير رشته هاي پزشكي نيز مرسوم بود.
دامپزشكي نوين:
در سال 1290 هجري شمسي كه دولت ايران تصميم گرفت تشكيلات ژاندارمري نويني را پايه گذاري نمايد از دولت سوئد عده اي كارشناس نظامي براي تاسيس ژاندارمري استخدام نمود كه به همراه افسران سوئدي دو نفر دكتر دامپزشك نيز بودند اين دو نفر افسر دامپزشك به اتفاق دامپزشكان اقدام به تاسيس مدرسه دامپزشكي براي تربيت كادر مورد احتياج ارتش نمودند.
- در سال 1311 بناي دانشكده دامپزشكي ابتدا به صورت مدرسه و بعدا دانشكده گذارده شد . در ابتداي امر اين دانشكده زير نظر وزارت كشاورزي بود ولي بعد با اعزام تعداد قابل ملاحظه اي دانشجو به كشور فرانسه و مراجعت ايشان از وزارت كشاورزي منتزع گرديد و ضميمه دانشگاه تهران شد .
-در سال 1304 پس از همه گيري طاعون گاوي (اولين بار در سال 1295 همه گيري طاعون گاوي در شمال و مركز ايران گزارش شده است) شيوع يافت و خسارات بسياري را سبب شد و در نتيجه در وزارت كشاورزي اداره اي به نام سازمان دفع آفات حيواني ( كه بعدا به صورت سازمان دامپزشكي درآمد)تاسيس گرديد .اين شعبه تحت نظارت مؤسسه پاستور ( وابسته به وزارت فوائدعامه)با 22نفر پرسنل شامل 14 نفركادر فني و 8 نفر كادر خدماتي تشكيل و مسئوليت آن به عهده مرحوم دكتر عبداله حامدي گذاشته شد .
- در سال 1305 مؤسسه پاستور شعبه دفع آفات حيواني به وزارت فلاحت منتقل شد.
- در سال 1314 با توجه به ضرورت كنترل بيماريهاي مهلك دامي و نظارت بهداشتي دام و فرآورده هاي دامي قانون تفتيش صحي حيوانات به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد و اداره كل دامپزشكي جايگزين مؤسسه دفع آفات حيواني شد.
- در سال 1324 آئين نامه بازرسي مواد خوراكي مورد تصويب هيات وزيران قرار گرفت و مسئوليت مهمي به دامپزشكي محول گرديد.
- در سال 1325 بنابر مصوبه هيئت دولت , بنگاه كل امور دام شامل دو اداره كل دامپروري و دامپزشكي تشكيل گرديد. به موجب اين مصوبه ادارات دامپزشكي در استانها و شهرستانها بخشي از ادارات كشاورزي استان گرديد.
- در سال 1326 اختيارات محدودي به دامپزشكي استانها داده شد به طوري كه در هر اداره كشاورزي 2 معاونت ايجاد شد. يكي از اين معاونتها ويژه دامپزشكي در نظر گرفته شد. معاون دامپزشكي رئيس اداره دامپزشكي نيز بود و كليه امور فني و مالي در اختيار وي قرار داشت.
- درسال 1339 طي دستور وزير كشاورزي كليه ادارات دامپزشكي استانها مستقل و تحت نظارت مستقيم مدير كل دامپزشكي كشور قرار گرفتند.
- بروز بيماري طاعون گاوي در سال 1348 و تلفات سنگين ناشي از آن و نقش حياتي دامپزشكي در ريشه كني آن و گسترش دامداريهاي صنعتي در كشور ، بازنگري در وظايف و تشكيلات دامپزشكي را اجتناب ناپذير نمود.
- سرانجام با تلاش و پيگيري مسئولين در سال 1350 قانون سازمان دامپزشكي كشور مشتمل بر 21 ماده و يك تبصره به تصويب مجلس شوراي ملي و مجلس سنا رسيد.
- در سال 1367 شبكه هاي دامپزشكي استانها دوباره تشكيل و زير نظر سازمان مركزي قرار گرفتند . بنا بر دستور وزير كشاورزي بودجه مستقل به ادارات دامپزشكي استانها اختصاص يافت.
- در سال 1368 بنا بر تصويب مجلس شوراي اسلامي ، سازمان دامپزشكي كشور و شبكه هادر استانها از وزارت كشاورزي جدا و به وزارت جهاد سازندگي پيوست.
- در تشكيلات كنوني وزارت جهاد كشاورزي سازمان دامپزشكي كشور به عنوان سازماني مستقل وابسته به آن وزارت شناخته شده و رئيس سازمان دامپزشكي كشور مستقيما تحت نظارت وزير به انجام وظيفه مي پردازد.در استانها نيز ادارات كل دامپزشكي ودر شهرستانها شبكه دامپزشكي به طورعمودي زير نظر سازمان مركزي دامپزشكي وبه شكل افقي با سازمان جهاد كشاورزي و مديريت جهاد كشاورزي شهرستان مرتبط مي باشد.
منبع : اداره کل دامپزشکی استان آذربایجان شرقی
حضرت علی (ع) می فرمایند:
در سگ ده صفت پسندیده است که مومن به داشتن یکی از آن صفات سزاروار است:
1-سگ را در میان مردمان،قدری نیست و این همان حال مسکینان و بیچارگان است.
2-مال وملکی ازآن سگ نیست و این صفت مجردان است.
3-سگ را خانه و لانه ای معین نیست و هرجا که رود،رفته است واین علامت متوکلان است.
4-سگ اغلب اوقات گرسنه است واین عادت صالحان است.
5-اگر سگ صد تازیانه از دست صاحب خود خورد،در خانه ی او را رها نمی سازد و این صفت مریدان است.
6-شب هنگام بجز اندکی نمی آرامد و این حالت محبان است.
7-اگر سگ رانده شود و ستم کشد لیکن چون او را بخوانند بدون دلگیری باز میگردد و این نشان فروتنان است.
8-به هر خوراک که صاحبش به او میدهد،راضی است و این حال قانعان است.
9-بیشتر لب فروبسته وخاموش است واین صفت خائفان است.
10-اینکه وقتی میمیرد ارثی از او باقی نمی ماند و این حال زاهدان است.
(نشان از بی نشان ها،چاپ هجدهم ج اول،ولئالی الاخبارج پنجم)
میمون های انگشتی بومی جنگل های بارانی برزیل , پرو , بولیوی , اکوادور و کلمبیا هستند . این میمون ها از گونه بوزینه های کوتوله هستند . اینها به میمونه جیبی و شیر کوچولو نیز شهرت دارند . این گونه میمون کوچکترین نخستی های روی زمین هستند اما متاسفانه این جانوران جذاب به تازگی به صورت قاچاق در جهان و حتی ایران نیز به عنوان حیوان خانگی به فروش میرسند که این امر کم کم باعث انقراض این جانوران جذاب خواهد شد.
اصول نگهداري از خرگوش
منبع: نشريه انجمن حمايت از حيوانات
7 معرفي
7 ويژگيهاي کالبد شناسي و فيزيولوژيکي
7 نگهداري
7 تغذيه
7 توليد مثل
7 خرگوش و بهداشت عمومي
خرگوش اهلي (Oryctolagus Cuniculus)حيواني از راسته خرگوش شكلان (Lagomorpha) و خانواده Leporidae است و خاستگاه ابتدائي آن غرب اروپا و شمال غرب آفريقا ميباشد.
در حال حاضر از نژادهاي مختلف آن به منظورهاي گوناگون از جمله توليد پشم و گوشت، انجام تحقيقاتبيولوژيكي و بعنوان حيوانات خانگي استفاده ميشود.
رفتار غير تهاجمي و آرام خرگوش آنرا بعنوان يك حيوان خانگي ايدهآل مطرح نموده است. با اين وجود جهتنگهداري مناسب آن، آشنائي با خصوصيات آناتوميكي، فيزيولوژيكي و رفتاري اين حيوان ضروري است.
ويژگيهاي كالبد شناسي و فيزيولوژيكي
سر: مهمترين ويژگي آناتوميكي حيوان در سر، گوشها ميباشند. بخش خارجي گوشها يعني لاله گوشخصوصيت برجسته اين حيوان بوده و علاوه بر نقش آن در شنوائي، به لحاظ وجود شبكه وسيع عروقي در زير پوستاين ناحيه، تأثير مهمي درتنظيم حرارت بدن دارند. لالههاي گوش نرم و بسيار حساس ميباشند و نبايد از آنها برايگرفتن و مقيد كردن حيوان استفاده نمود.
چشمها به نسبت اندازه سر بزرگ و داراي زاويه ديدي حدود 190 درجه ميباشند. مردمكها قدرت اتساعزيادي دارند و بدين علت حساسيت بينائي حيوان به نور را در مقايسه با انسان 8 برابر افزايش ميدهند. پلك سوم دراين حيوانات رشد قابل ملاحظهاي دارد كه در هنگام خواب از گوشه داخلي چشم حركت نموده و سطح قرنيه راميپوشاند.
دندانهاي خرگوش رشد دائمي دارند، بعنوان مثال دندانهاي پيشين در طول سال بيش از 10-12 سانتيمتر رشدمينمايد بنابراين بيماريهاي دنداني نظير رشد بيش از حد دندانها و يا وجود دندانهاي نابجا و بد شكل از موارد متداولدر خرگوشها ميباشند.
قفسه صدري: حجم قفسه صدري در مقايسه با گنجايش محوطه خيلي كوچك است. قلب نيز كوچك است وبر خلاف ساير پستانداران دريچه دهليزي - بطني سمت راست سه لختي (Tricuspid) نبوده و دو لختي Bicuspid))است.
محوطه بطني: طول رودهها حدود 10 برابر طول بدن است و بخش مهمي از آن را (از نظر گنجايش و عملكرد)رودهكور (Cecum)تشكيل ميدهد كه باقيمانده هضم نشده مواد غذائي پس از عبور از روده باريك وارد آن شده وتوسط ميكروفلور موجود در آن مورد تجزيه قرار ميگيرند و تركيبي غني از پروتئين و ويتامين را ايجاد ميكنند.
خرگوش بطور طبيعي و غريزي رفتاري تحت عنوان مدفوع خواري دارد. اين حيوانات دو نوع مدفوع توليدميكنند كه يك نوع آن بشكل دانهاي و نوع ديگر بحالت خميري است. نوع دوم غني از تركيبات پروتئيني و ويتامينياست و حيوان فقط اين نوع مدفوع را مورد تغذيه قرار ميدهد. اين عمل معمولا صبح زود انجام ميشود و حيوانمدفوع را مستقيما از مخرج خود ميگيرد و بدين ترتيب بخشي از نياز بدن به پروتئين و تركيبات ويتاميني را تامينمينمايد.
ادرار خرگوش بواسطه مصرف جيره غذائي گياهي داراي PH قليائي حدود 8/2 است و رنگ آن از زرد روشن تانارنجي پر رنگ يا قهوهاي متمايل به قرمز متغير است كه ميزان رنگ بر اساس دهيدراتاسيون و قليائي بودن ادرار تغييرميكند. همچنين بخاطر وجود نمكهاي كربنات كلسيم و فسفات آمونيم و منيزيم ادرار كدر است. رسوب اين تركيباتبر سطح ميلههاي قفس، تميز كردن لانه را با اشكال روبرو ميسازد.
درجه حرارت طبيعي بدن بين 37 تا 39/4 درجه سانتيگراد و به طور متوسط 38/3 درجه سانتيگراد ميباشد.
با توجه به وجود نژادهاي مختلف وزن حيوان بالغ ميتواند از حداقلkg 0/9 در نژادهاي كوچك (آلماني،لهستاني) تا kg 1/8 در نژادهاي متوسط (نيوزيلند) و kg 7/3 در نژادهاي بزرگ (فلاماندري بزرگ) متغير باشد. متوسططول عمر اين حيوان حدود 5 تا 6 سال و حداكثر طول عمر قابل انتظار 15 سال است.
خرگوش را ميتوان در داخل منزل (بعنوان مثال در حياط) نگهداري نمود. حداقل سطح مورد نياز برايخرگوش با وزن kg 2 حدود 0/3 متر مربع است. براي خرگوشهاي با وزن بيش از kg 2 به ازاء هر كيلوگرم وزن اضافهسطح لانه بايد حدود 0/2 - 0/1 متر مربع افزايش يابد و در صورتيكه چند خرگوش با هم نگهداري شوند بايد به ازاءهر خرگوش اضافي 0/2 متر مربع به سطح لانه افزوده گردد.
ارتقاع لانه بايد در حدي باشد كه حيوان بتواند بطور كامل بر روي پاهاي خود بلند شود كه بسته به جثه حيوانميتواند حدود 45-90 سانتيمتر در نظر گرفته شود. در صورتيكه خرگوش در فضاي خارج منزل نگهداري ميشودكف لانه بايد در مقابل نفوذ رطوبت عايق شود و در صورتيكه نگهداري در داخل منزل صورت ميگيرد كف لانهميتواند مشبك و يا توري باشد كه بدين ترتيب ادرار و رطوبت ناشي از آن در كف قفس باقي نميماند و اين مسئلهاجازه ميدهد تا تميز كردن لانه در فواصل طولانيتري انجام گيرد.
جهت جلوگيري از بروز نزاع در بين خرگوشها و عوارض متعاقب آن، خرگوشهاي نر را بايد جدا از هم نگهدارينمود. همچنين نرها و مادهها نيز جز در هنگام جفتگيري بايد در لانههاي جداگانه نگهداري شوند. نگهداري چندخرگوش ماده با هم در يك قفس اشكالي ندارد.
خرگوشها ميتوانند درجه حرارت بين 270 - 4 درجه را تحمل نمايند كه البته متوسط درجه حرارت توصيهشده بين 22 - 16 درجه سانتيگراد است. رطوبت محيط بايد حدود 60 - 40 % باشد و حداقل طول مدت روشنائيمورد نياز 16 - 14 ساعت است. در صورتيكه طول مدت روشنائي محيط از اين مقدار كوتاهتر باشد حيوان دچارنقصان فعاليت جنسي پائيزي (Autumnal Sexual depression) ميگردد.
v تغذيه
ميزان مصرف غذا در خرگوشها بطور متوسط روزانه حدود 5 گرم به ازاء 100 گرم وزن بدن است. بهترين مادهغذائي براي خرگوشها، جيرههاي غذائي تجاري است كه تركيبات آن بر اساس نياز حيوان تنظيم شده است. اينجيرهها معمولا حاوي 17% - 14% پروتئين، 22% - 12% فيبرخام و 2500 - 2100 كيلو كالري انرژي هستند.
در كنار اين مواد ميتوان از سبزيجات مختلف نيز استفاده نمود و بايد توجه كرد كه سبزيجات فاسد و كپكزدهنباشند.
اين حيوان از نظر فيزيولوژيك شبه نشخوار كننده (Pseudoruminant) بشمار ميرود و چون ميكروفلور دستگاهگوارش آن نسبت به تغييرات اسمولاريته و PHبسيار حساس است بنابر اين تغيير نوع مواد غذائي بايد به آهستگي وطي مدت 5 - 4 روز انجام گيرد و هرگونه تغيير ناگهاني در محتويات جيره غذائي، بخصوص استفاده از جيرههاي غنياز كربوهيدرات ميتواند با ايجاد اختلالات شديد گوارشي سبب مرگ حيوان گردد.
تعيين جنسيت در خرگوشهاي نابالغ بسيار مشكل بوده و به تجربه نياز دارد. بنابراين در اين مورد از دامپزشككمك بگيريد.
خرگوشها در حدود سن 24 - 16 هفتگي به بلوغ ميرسند. نژادهاي كوچكتر زودتر ازنژادهاي بزرگتر و مادههازودتر از نرها بالغ ميشوند. خرگوش ماده سيكل اوستروس منظمي ندارد ولي مرحله پذيرش جنسي طولاني و حدود7-10 روز است. در صورتيكه جفتگيري انجام نگيرد ظرف 1-2 روز حالت پذيرش از بين رفته و پس از آن حيوانمجددٹ وارد مرحله پذيرش جنسي ميگردد.
خرگوش مادهاي كه وارد اين مرحله شده است به ساير خرگوشهاي ماده داخل قفس اجازه ميدهد كه بر پشتوي بجهند كه اين نشانه در جهت تشخيص حيوان آماده جفتگيري حائز اهميت است. همانگونه كه در مبحث لانه ذكرشد نرها و مادهها بايد جدا از يكديگر نگهداري شوند و فقط هنگام پذيرش جنسي خرگوش ماده براي مدت حدود10 دقيقه در قفس خرگوش نر قرار داده شود.
در صورتيكه جفتگيري منجر به لقاح نگردد، ممكن است آبستني كاذب (Pseudopregnancy) رخ دهد. در اينمرحله حيوان ماده كليه حالات حيوان آبستن را دارد و حتي پستانها نيز بزرگ ميشوند ولي اين مرحله حداكثر پس ازحدود 18 روز خاتمه مييابد.
طول مدت آبستني حدود 33 - 30 روز است. رشد پستانها سريع بوده و طي هفته آخر آبستني صورت ميگيرد.طي روزهاي آخر حيوان ماده شروع به ساخت لانه مينمايد و براي اين منظور اقدام به كندن موهاي ناحيه شكمميكند. تعداد بچهها بين 4-12 و بطور متوسط 7 عدد است. بچهها معمولا صبح زود و طي حدود يك ساعت و ياكمتر متولد ميشوند. طول مدت شيردهي حدود 4-6 هفته است. مادر در طول روز فقط يكبار و معمولا صبحها بهبچهها شير ميدهد و بقيه ساعات روز لانه بچهها را ترك مينمايد كه اين مسئله نبايد بعنوان عدم پذيرش بچههاتوسط مادر قلمداد شود. در صورت مرگ مادر و يا هنگامي كه مادر قادر به شيردادن بچهها نباشد ميتوان آنها رابصورت دستي تغذيه نمود. جهت تغذيه بچهها شير با فرمولهاي مختلفي توصيه شده است كه يكي از سادهترينفرمولها بشرح زير ميباشد:
شير گاو 240 سيسي
زرده تخم مرغ 1 عدد
عسل 5 سيسي
موليتي ويتامين كودكان 5 سيسي
شير دادن هر 12 تا 24 ساعت انجام ميگيرد. البته بايد در نظر داشت كه تغذيه دستي بچه خرگوشها بندرتموفقيتآميز بوده و ممكن است با مشكلات و عوارض متعدد گوارشي و تنفسي در بچه خرگوشها همراه باشد.
v خرگوش و بهداشت عمومي
هر چند موارد گزارش شده از انتقال بيماريهاي خطرناك بين انسان و حيوان در خرگوشهاي اهلي و خانگي نادراست با اين وجود مهمترين اين بيماريها عبارتند از سالمونلوز، تولارمي، هاري، عفونتهاي قارچي پوست و مو، سل وتوكسوپلاسموز.
جهت جلوگيري از بروز بيماري در حيوان و كاهش احتمال انتقال آن به صاحب حيوان توصيههاي زير بايدمورد توجه قرار گيرد.
1 - پس از خريد حيوان، جهت معاينه و بررسي وضعيت سلامت آن و دريافت راهنمائيهاي لازم به درمانگاههايدامپزشكي مراجعه شود.
2 - حتيالامكان با ساخت جايگاه و لانه مناسب، حيوان در خارج از محيط منزل و به عنوان مثال در حياط نگهداريگردد.
3 - در صورتيكه حيوان در داخل منزل نگهداري ميشود بايد داراي جايگاهي خاص و نسبتا محدود باشد و از رفت وآمد آزادانه حيوان در محيط منزل بايد جلو گيري شود.
4 - محل نگهداري و لانه حيوان روزانه نظافت گردد.
5 - از تماس حيوان با حيوانات خانگي افراد ديگر و همچنين حيوانات غيرخانگي نظير گربههاي ولگرد جلوگيريشود.
6 - نظافت شخصي عليالخصوص شستن دستها پس از تماس با حيوان از اهميت زيادي برخوردار است.
7 - در صورت مشاهده هرگونه تغيير در ظاهر و يا رفتار حيوان، جهت بررسي علت آن به درمانگاه دامپزشكي مراجعهشود و بر اساس نظر دامپزشك معالج انجام معاينات دورهاي مورد توجه قرار گيرد.
واكسن هاري جز در مواردي كه حيوان در معرض هاري قرار دارد و يا در مناطقي كه هاري شايع ميباشد توصيهنميشود و براي پيشگيري از بروز ساير بيماريهاي متداول در خرگوش نيز تاكنون واكسني تهيه نشده است.